Op 1 november 2008 trad het 'Gebruiksbesluit brandveilige bouwwerken' kortweg het Gebruiksbesluit in werking. Dit Gebruiksbesluit bevat landelijke voorschriften over het brandveilig gebruik van bouwwerken.

Waarom het Gebruiksbesluit?

De Woningwet schrijft voor dat gemeenten voorschriften over het brandveilig gebruik van bouwwerken vaststellen. Dit gebeurt in de gemeentelijke bouwverordening. Omdat nergens is vastgelegd wat deze voorschriften moeten zijn kunnen deze voorschriften per gemeente verschillen. Met de komst van het Gebruiksbesluit zijn de regels voor het brandveilig gebruik van bouwwerken in elke gemeente hetzelfde (uniformering). Er komt dus één set met landelijk geldende voorschriften die gemeenten verplicht moeten hanteren. Hiermee komt er een eind aan de locale verschillen en is er sprake van meer rechtsgelijkheid en rechtszekerheid.

De komst van het Gebruiksbesluit heeft nog meer voordelen. Omdat het Gebruiksbesluit een nieuw systeem kent van gebruiksvergunningen en gebruiksmeldingen wordt het aantal gebruiksvergunningsplichtige bouwwerken met ongeveer 80 % verminderd. Dit betekent minder administratieve lasten voor bedrijven en verenigingen, en bouwwerken kunnen vaak sneller in gebruik worden genomen.

Wat regelt het Gebruiksbesluit precies?

Zoals gezegd regelt het Gebruiksbesluit het brandveilig gebruik van bouwwerken. Maar wat houdt dat nou precies in?
Er worden eisen aan het brandveilig gebruik van een bouwwerk gesteld om ervoor te zorgen dat de kans dat er brand uitbreekt wordt beperkt en de gevolgen van een eventuele brand zo klein mogelijk worden gehouden. Bij brandveiligheidsvoorschriften moet u dan ook denken aan bijvoorbeeld het aanwezig zijn van blusmiddelen, rookmelders of een brandmeldinstallatie. Ook de inrichting en de aankleding van een bouwwerk mag bijvoorbeeld niet brandgevaarlijk zijn. Zo gelden er voor elk pand specifieke eisen.

Deze regels gelden voor alle bouwwerken. Door middel van een systeem van gebruiksvergunningen en gebruiksmeldingen worden de bouwwerken waarbij het grootste risico bestaat op brandonveiligheid in ieder geval door de gemeente gecontroleerd. Het Gebruiksbesluit bepaalt dat voor deze bouwwerken een gebruiksvergunning nodig is of een gebruiksmelding moet worden gedaan. Bij een gebruiksvergunning wordt na het indienen van een aanvraag en voor ingebruikname gecontroleerd of aan alle eisen is voldaan. Is dat niet het geval dan mag het bouwwerk niet in gebruik worden genomen. Bij een melding is er geen toetsing vooraf. Dit betekent niet dat er dan geen regels gelden. Alle bouwwerken moeten voldoen aan de regels die in het Gebruiksbesluit staan. Bij een melding wordt dit echter na acceptatie van de melding door de gemeente gecontroleerd. Omdat geen vergunning vooraf meer nodig is kan een bouwwerk veel sneller in gebruik worden genomen. U blijft er wel zelf verantwoordelijk voor dat het bouwwerk daadwerkelijk aan de eisen voldoet, ook al heeft de gemeente dit nog niet gecontroleerd.

Op grond van het Gebruiksbesluit moet voor een aantal bouwwerken een melding worden gedaan. Een gebruiksmelding is vereist voor het in gebruik hebben van een bouwwerk waarin meer dan 50 personen tegelijk aanwezig zullen zijn

Wat houdt de gebruiksmelding nu precies in? Het doen van een melding is een soort registratie. Een melding moet minimaal vier weken voor de ingebruikname van een pand bij de gemeente worden gedaan. Hiervoor is een meldingsformulier beschikbaar. Bij het formulier moeten gegevens worden verstrekt waaruit blijkt dat het bouwwerk voldoet aan de brandveiligheidseisen. Zodra alle gegevens door de gemeente zijn ontvangen krijgt u een bevestiging (acceptatie) van de melding. De melding is op dat moment een feit. Het pand mag vier weken daarna in gebruik worden genomen.

De melding is dus een puur administratieve handeling. Wanneer aan alle de indieningsvereisten is voldaan moet de melding door de gemeente worden geaccepteerd. Dit betekent dan niet dat het pand ook veilig is. De gemeente controleert na de melding of het pand daadwerkelijk voldoet aan de brandveiligheidseisen. Deze controle kan direct na de melding plaatsvinden (en dus voor ingebruikname) maar dat kan ook veel later zijn. U blijft altijd zelf verantwoordelijk voor de brandveiligheid van uw pand.

Blijkt uit de controle dat het pand niet voldoet aan de brandveiligheidseisen dan zal worden aangegeven wat u moet doen om het pand alsnog te laten voldoen. Wanneer het nodig is kan de gemeente voorwaarden stellen aan het gebruik van het bouwwerk. Zo kan het toegestane aantal personen bijvoorbeeld beperkt worden of (een deel van) het bouwwerk buiten gebruik worden gesteld.

Samengevat leidt het nieuwe Gebruiksbesluit tot het volgende:

• eenheid in gemeentelijke voorschriften die landelijk gaan gelden
• door deze eenheid zijn minder aanvullende eisen nodig;
• indien in gebouwen kwetsbare groepen mensen worden gehuisvest, blijft het noodzakelijk een gebruiksvergunning aan te vragen. Het gaat hier om bijvoorbeeld ziekenhuizen, verpleeg- en verzorghuizen, kinderopvang en gevangenissen;
• voor gebouwen waarin meer dan vijftig mensen verblijven geldt een meldingsplicht bij de gemeente over het gebruik en de brandveiligheidsmaatregelen; het aanvragen van een gebruiksvergunning is niet meer nodig;
• gemeenten toetsen een melding en bepalen zelf wanneer controle ter plekke plaatsvindt; een gebouw dat onder de meldingsplicht valt, kan na melding in gebruik worden genomen;
• wanneer de gemeente constateert dat het gemelde gebouw onvoldoende brandveilig is, kan zij aanvullende brandveiligheidseisen voor het gebruik van dat gebouw opleggen.